In gesprekken met ouderinitiatieven horen we het steeds vaker: de zorgaanbieder wil overstappen van het persoonsgebonden budget (pgb) naar een Volledig Pakket Thuis (VPT). Soms wordt dit vriendelijk voorgesteld, soms als een logische volgende stap gepresenteerd. Maar in de praktijk blijkt dat deze overstap grote gevolgen heeft – voor bewoners, ouders én het initiatief als geheel.

Als cliëntondersteuners is het belangrijk dat we deze ontwikkeling scherp volgen. Want achter het verhaal van minder administratie en meer gemak voor de aanbieder, gaat een verschuiving schuil die de kern raakt van wat ouderinitiatieven zijn: regie, betrokkenheid en zeggenschap van ouders en verwanten.

Wat verandert er bij VPT?

Bij een overstap naar VPT verdwijnt het ouderinitiatief als zelfstandig georganiseerde zorgvorm. Er is geen sprake meer van een pgb, geen wooninitiatieventoeslag en geen budgetgarantie. De zorgaanbieder bepaalt voortaan hoe het zorggeld besteed wordt – en hoeft daarover geen verantwoording meer af te leggen aan ouders of bestuur.

Dat betekent concreet: geen zeggenschap meer over de inzet van personeel, nieuwe bewoners, huisregels of de wijze van zorgverlening. Terwijl het bestuur van het ouderinitiatief vaak nog wél verantwoordelijk blijft voor de woning, inrichting en voorzieningen zoals brandmeldinstallaties – zonder dat daar financiële dekking tegenover staat.

Voor wie is dit voordelig?

Voor de zorgaanbieder biedt VPT duidelijke voordelen: minder administratie, geen afstemming met ouders en – niet onbelangrijk – de vrije beschikking over de behandelcomponent. Deze component levert per cliënt tussen de € 10.400 en € 18.200 extra inkomsten per jaar op, die zonder nadere verantwoording ingezet kunnen worden.

Dat maakt de vervallen budgetgarantie voor de aanbieder minder relevant: het extra geld compenseert ruimschoots. Maar die ruimte verdwijnt voor ouders en bewoners uit beeld.

En wat merken ouders en bewoners?

In gesprekken hoor ik zorgen over het verlies van regie, het gebrek aan transparantie en de afbrokkeling van het oorspronkelijke idee achter het ouderinitiatief. Ouders vertellen dat ze pas na verloop van tijd doorhebben dat ze niets meer te zeggen hebben. En in sommige gevallen krijgen ze jaren later te horen dat de locatie 'niet meer voldoet' en bewoners moeten verhuizen.

Dagbesteding blijkt in veel gevallen niet meer betaalbaar via het overgebleven pgb, zeker bij VPT met behandeling. Terwijl die behandeling vaak niet werkelijk wordt ingezet – maar wél geclaimd wordt in de financiering.

Tarieven zeggen veel

Als we de cijfers naast elkaar leggen, zie je de verschillen snel. Onderstaande tabel laat zien wat een bewoner met zorgprofiel VG06 aan budget krijgt, afhankelijk van de gekozen route:

Het lijkt een grote sprong vooruit. Maar bij VPT met behandeling verdwijnt een groot deel van het budget in de algemene middelen van de aanbieder – en komt het niet direct ten goede aan de individuele bewoner of zijn netwerk.

Wat kunnen we doen?

Als cliëntondersteuners kunnen we ouders en besturen helpen om de juiste vragen te stellen:

• Wat zijn de gevolgen voor zeggenschap, samenwerking en transparantie?
• Wat blijft er over van het pgb als we overstappen?
• Kunnen we dagbesteding nog blijven organiseren zoals we dat nu doen?
• Wat gebeurt er als we na enkele jaren toch moeten verhuizen?

En misschien wel de belangrijkste: past deze overstap nog bij het idee en de kracht van het ouderinitiatief?

Neem gerust contact op met Naar-Keuze als u vragen hebt over deze overstap.